Не болды

2026 жылғы 16 қыркүйекте, сәрсенбіге қараған түні Газа қаласының батыс бөлігіндегі «Әл-Саада» ғимараты ішінде паналап отырған отбасылардың үстіне құлады. «Әл-Синаа» ауданындағы БҰҰ-ның Палестиналық босқындар ісі жөніндегі агенттігі (UNRWA) штаб-пәтерінің маңында орналасқан бұл алты қабатты ғимарат соғыс кезінде Израильдің атқылауынан бұрын зақымданған болатын. Әр қабатында төрт пәтерден, яғни барлығы жиырма төрт тұрғын үй орналасқан бұл ғимаратта қираған үйлері мен шатырлы лагерьлерден қашып, бас сауғалайтын жер іздеген шамамен 100 босқын тұрып жатқан еді.


Ғимараттың құлауы өте тез — он секундқа жетпейтін уақыт ішінде — орын алды. Небәрі үш метр жерде тұратын босқын Талал әл-Харазин сол сәтті былай деп сипаттады: «Біраз уақыттан бері ғимараттан кірпіштер мен қалау бөліктері түсіп жатқан еді, бірақ адамдар қауіптің қаншалықты ауыр екенін түсінбеді. Содан кейін, түнгі сағат 03:00-ден сәл асқанда, ғимарат кенеттен құлап, 10 секундқа жетпейтін уақыт ішінде үйіндіге айналды».



Адам шығыны

Құтқару жұмыстары аяқталған кездегі көрсеткіштер өте ауыр болды:


· 21 адам қаза тапты, оның ішінде 11 бала мен 6 әйел бар

· 25-тен астам адам жарақат алды, ал 45 адам ауруханаға жеткізілді

· 16 сағатқа созылған операция барысында үйінді астынан 45 адам құтқарылды

· 35 адам өз бетінше қашып шыға алды


54 жастағы Луай әл-Аджла отбасының онға жуық мүшесінен айырылды. «Мен бұл хабарды таңертең ерте естідім, — деді ол. — Бұл өте ауыр соққы болды».


Әл-Шифа ауруханасында журналистер ақ матаға оралған балалардың денелерін көтеріп бара жатқан еңіреген ер адамдарды көрді. Туыстары еденге отырып алып, жылай жүріп марқұмдардың бетінен сүйіп жатты.


Олардың баратын басқа жері жоқ еді

«Әл-Саада» ғимаратының құлауына қатысты ең ауыр шындық мынада: бұл күтпеген жағдай емес еді. Ғимаратқа 2024 жылы және 2025 жылдың наурыз айында бірнеше рет соққы жасалған болатын. Азаматтық қорғаныс қызметкерлері тұрғындарды ол жерге қайтып оралмауға ескерткен еді. Бірақ олар бәрібір қайтып келді. Қалағандары үшін емес, басқа амалдары болмағандықтан.


Үйінді астында ағасы мен басқа да туыстарынан айырылған Ахмед әл-Аджла былай деді: «Бұл ғимараттар — жарылуға дайын тұрған бомбалармен бірдей». Оның айтуынша, ағасы қайтыс болмас бұрын «босқын болуды, жоқшылықты, тұтқындалуды және жақындарын жоғалту қасіретін бастан кешірген». «Соғыс әлі біткен жоқ, өйткені құлау алдында тұрған үйлер түріндегі қауіпті нысандар әлі де сақталып отыр».


Сол ауданның тұрғыны Мұхаммед әл-Мадхун қалыптасқан қиын жағдайды былай деп түсіндірді: «Егер бұл адамдар шатыр, паналайтын жер немесе тіпті бос жер телімін таба алғанда, кез келген сәтте құлап кетуі мүмкін осындай қауіпті әрі тозығы жеткен ғимараттарда тұруға мәжбүр болмас еді. Олардың үйлері бастапқыда Израиль әскері белгілеген "сары сызық" бойында орналасқан болатын және олардың көпшілігі шабуылға ұшырады; салдарынан олар үйсіз, шатырсыз және баратын жерсіз қалды. Газа секторы халқының шындығы — осы».


Оқ астындағы құтқару, құрал-саймансыз құтқару

Құтқару операциясы 16 сағатқа созылды. Азаматтық қорғаныс топтары Мысыр комитеті, Қызыл Крест, БҰҰ Даму бағдарламасы (UNDP) және БҰҰ-ның Гуманитарлық мәселелерді үйлестіру басқармасының (OCHA) қолдауымен түн бойы және келесі күні де жұмысын жалғастырды. Олар қаза тапқандардың денелерін шығарып, үйінді астынан тірі қалғандарды құтқарды. Ғимарат толық құламай тұрып, одан және жақын маңдағы шатырлардан 35 адам эвакуацияланды.


Алайда олар бұл жұмысты қажетті құрал-жабдықтарсыз атқаруға мәжбүр болды.


Газадағы Азаматтық қорғаныс қызметінің өкілі Махмуд Басал жағдайды ашық айтты: Израильдің ауыр техника мен құтқару жабдықтарын әкелуге қойған шектеулері олардың адам өмірін сақтап қалу мүмкіндігін айтарлықтай шектеп отыр. «Бұл – қақтығыстың осы кезеңі басталғалы бері Газа секторында зақымдалған және тозығы жеткен ғимараттардың құлауынан туындаған ең ауыр апаттардың бірі», – деді ол. «Біз халықаралық қауымдастықты Газа секторының тұрғындарына, әсіресе зақымдалған және тозығы жеткен ғимараттарда тұратындарға қатысты өз жауапкершілігін сезінуге және мұндай қайғылы оқиғалардың қайталануына жол бермеу үшін оларды қауіпсіз баспанамен қамтамасыз етуге шақыруды жалғастырамыз».


Газадағы Хамас басқаратын ақпараттық бюро ауыр техниканы кіргізуге рұқсат етілмегендіктен, сектор бойынша 8500-ден астам адамның үйінді астында қалып қойғанын мәлімдеді. Үкіметтің ақпараттық бюросы бұл апат үшін Израиль мен халықаралық қауымдастықты «толық және тікелей жауапты» деп санап, оны «жүйелі түрде өлтіру әрекетінің жалғасы» деп атады.


Құлау қаупі төніп тұрған тағы 2000 ғимарат

«Әл-Саада» ғимаратымен болған оқиға – жекелеген қайғылы жағдай емес. Бұл – ескерту.


Азаматтық қорғаныс қызметкерлері Газа аумағында құлау қаупі бар шамамен 2000 тұрғын үйді анықтады. Балама нұсқалардың болмауына байланысты, құрылымы зақымдалған мыңдаған ғимаратта тұрғындар мен босқындар әлі де тұрып жатыр.


БҰҰ-ның Палестинаның оккупацияланған аумақтарындағы гуманитарлық мәселелер жөніндегі үйлестірушісі Рамиз Алакбаров бұл хабардан қатты күйзеліске түскенін айтты. «Бүгінгі қайғылы оқиға осындай ғимараттарда тұратын отбасылардың қандай үлкен қауіпке тап болғанын және қауіпсіз баспанаға деген шұғыл қажеттілікті айқын көрсетеді. Ешкім қауіпсіз баспана табу үшін ғана өз өмірін қатерге тігуге мәжбүр болмауы тиіс».


БҰҰ-ның Гуманитарлық мәселелерді үйлестіру басқармасы (OCHA) қаржыландырудың жетіспеушілігі мен Израиль


Қорғамайтын атысты тоқтату

Бұл жағдай ресми тұлғалардың айтуынша, атысты тоқтату туралы келісімнің үздіксіз бұзылуы аясында орын алды. Атысты тоқтату келісімі 2025 жылдың қазан айында күшіне енгенімен, ХАМАС пен Израиль арасындағы келіссөздер тұйыққа тіреліп, палестиналықтардың қаза табуы жалғасуда. Газа Денсаулық сақтау министрлігінің деректеріне сәйкес, атысты тоқтату режимі басталғалы бері 1375 палестиналық қаза тауып, 4686 адам жараланған.


Әл-Саада отбасылары үшін атысты тоқтатудың ешқандай мәні болмады. Олардың ғимараты бомбалау тоқтағанға дейін-ақ қирап үлгерген еді.