Қазақстан жұмыс орнындағы сексуалдық қысымнан қорғайтын заң әзірлеуде
Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі еңбек кодексіне жұмыс орнындағы сексуалдық қысымға қарсы бағытталған өзгерістерді әзірлеуге бастамашы болды. Заң жобасының мақсаты — әрбір қызметкер өзін қауіпсіз әрі құрметке ие ортада сезінетіндей еңбек жағдайын қалыптастыру.
Сауалнамаларға сәйкес, қызметкерлердің 30%-ға жуығы сексуалдық қысымға тап болған. Алайда қазіргі заңнамада «сексуалдық қысым» ұғымына құқықтық анықтама берілмеген, сондай-ақ шағым беру тәртібі мен зардап шеккендерді қорғау тетіктері де жоқ. Бұл жағдай тиісті шара қолдануға және жауапкершілікке тартуға мүмкіндік бермейді.
Министрлік бұл ретте Халықаралық еңбек ұйымының №190 Конвенциясына сілтеме жасайды. Бұл құжат жұмыс орнындағы зорлық-зомбылық пен қысымға қарсы ұлттық заңнама қабылдауды міндеттейді. Франция, Канада, Оңтүстік Корея секілді елдерде мұндай стандарттар іске қосылған — ішкі ережелер, құпия шағым беру арналарымен қатар, кінәлі тұлғаларды жұмыстан босату секілді санкциялар қарастырылған.
Қазақстандағы Еңбек кодексіне енгізілетін өзгерістер «сексуалдық қысым» ұғымын заңда бекітіп қана қоймай, жұмыс беруші мен қызметкерлер үшін нақты әрекет алгоритмін де қамтымақ. Болашақта алдын алу шаралары, қауіпсіз ортаны қамтамасыз ету жөніндегі жұмыс берушінің міндеттері және шағымдарды қарау процедуралары енгізіледі деп күтілуде. Сондай-ақ, мұндай жағдайларды жасырғаны үшін тәртіптік шаралар мен материалдық жауапкершілік қарастырылуы мүмкін.
Бастама аясында қызметкерлерге өз құқықтары туралы ақпарат беру, HR және басқару қызметкерлеріне арналған оқыту, сондай-ақ ішкі есептілік пен статистика жүргізу көзделеді. Бұл еңбек ұжымдарындағы құқықтық мәдениетті арттыруға бағытталған.
Сексуалдық қысым мәселелері бұған дейін ресми құжаттарда мардымсыз көрініс тапқанымен, қоғам тарапынан қысым мен халықаралық міндеттемелер реформалар бастауына түрткі болды. Кәсіподақтар мен құқық қорғау ұйымдары бұл мәселеге жүйелі көзқарастың қажеттігін бірнеше рет көтерген.
Қазіргі уақытта Еңбек министрлігі ұсынған түзетулер өзге мемлекеттік органдар мен қоғамдық ұйымдардың келісу және талқылау сатысында. Құжат алдағы айларда қабылдануы мүмкін. Сонымен қатар, жәбірленушілер мен куәларға қысым жасалмауы үшін шағымдардың құпиялығын қамтамасыз етуге ерекше көңіл бөлінбек.
Харассментке қарсы құқықтық тетіктерді енгізу Қазақстанның халықаралық аренадағы беделіне оң әсер етіп, адам құқықтарын қорғау қағидаттарына адалдығын көрсетеді. Жаңа шаралар тек оқиғалардың санын азайтып қоймай, психологиялық денсаулықты сақтауға және еңбек ұжымдарындағы атмосфераны жақсартуға сеп болады деп күтілуде.
Алдағы уақытта сексуалдық қысымнан қорғайтын ережелер тек заңнамада емес, сонымен қатар корпоративтік стандарттарда да орнығуы мүмкін, бұл өз кезегінде кәсіби ортада жаңа қарым-қатынас мәдениетін қалыптастырады.
Редакция басқа көздерден алынған, жіберілген немесе алынған материалдардың мазмұны мен дұрыстығына жауапты емес. Мұндай материалдарды жариялау тек ақпараттық мақсаттарға арналған және олардың мазмұнын автоматты түрде растауды немесе мақұлдауды білдірмейді.