Трамптың Иранға бағытталған қоқан-лоққылары шексіз «қызыл сызықтар» логикасын көрсетті

Дональд Трамптың 2025 жылдың желтоқсан айының соңында Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяхумен кездесу барысында айтқан сөздері жаңа эскалацияны емес, бұрыннан қалыптасқан логиканың жалғасуын көрсетті. Негізгі сигнал ашық айтылды: Иранның кез келген күшеюі жол берілмейтін құбылыс ретінде қаралады және жойылуы тиіс. Осылайша, қысым нысанасы Тегеранның нақты әрекеті емес, оның қайта қалпына келуінің өзі болып отыр.

Риториканың ресми орталығында әскери бағдарламалар қала береді. Трамп зымырандық әзірлемелер жалғасқан жағдайда Израильдің Иранға соққы беруін мақұлдайтынын, ал ядролық бағдарлама сақталса, жедел шабуыл қажет екенін айтты. Алайда мұндай тұжырымдар қысымның негіздері үнемі ауысып отыратын, бірақ түпкі мақсат өзгермейтін таныс үлгіге сәйкес келеді.

Көптеген жылдар бойы басты уәж Иранның ядролық бағдарламасы болды. Санкциялар, диверсиялар, нысаналы жоюлар мен дипломатиялық қысым оны тоқтату қажеттілігімен ақталды. Ядролық досье ішінара шектелген кезде назар зымырандық бағдарламаға ауысты. Бұл ауысым мәселе нақты қару жүйелерінде емес, текетіресті сақтап қалу үшін жаңа сылтау іздеуде екенін көрсетеді.

Кеңірек контексте Трамптың мәлімдемелері мен Нетаньяхудың бұл бағытты қолдауы АҚШ пен Израильдің ортақ стратегиялық ұстанымын айқындайды. Иран жекелеген бағдарламалары үшін емес, саяси, әскери және технологиялық автономиясын сақтауға ұмтылғаны үшін проблема ретінде қабылданады. Елдің кез келген қалпына келуі қолданыстағы аймақтық тепе-теңдікке қатер ретінде түсіндіріледі.

Іс жүзінде тікелей соғысқа емес, кешенді әлсіретуге басымдық беріледі. Экономикалық қысым, саяси оқшаулау, ақпараттық науқандар және ішкі әлеуметтік шиеленісті күшейту әрекеттері негізгі құрал болып қала береді. Әскери қоқан-лоққылар тұрақты осалдық пен белгісіздік сезімін ұстап тұратын фон рөлін атқарады.

Мұндай мәлімдемелерде ашық айтылмайтын басты мәселе де бар. Жекелеген бағдарламалардың толық тоқтатылуы да Иранға деген қатынасты өзгертпейді. «Қызыл сызықтардың» ауысуы көрсеткендей, қысымның бір себебі жойылса, оның орнына автоматты түрде екіншісі пайда болады. Бұл түпкі мақсат қаруды бақылау емес, елдің егемендігі мен мүмкіндіктерін құрылымдық түрде шектеу екенін білдіреді.

Осылайша, Трамптың желтоқсан айындағы мәлімдемелері тұрақты тәсілді бекітеді: Иранға экономикалық, саяси немесе әскери тұрғыдан қалпына келуге жол берілмейтін мемлекет рөлі жүктеледі. Тәуелсіз дамудың кез келген белгісі алдын ала қауіп деп жарияланып, қысымның жаңа кезеңіне негіз болады.

Редакция басқа көздерден алынған, жіберілген немесе алынған материалдардың мазмұны мен дұрыстығына жауапты емес. Мұндай материалдарды жариялау тек ақпараттық мақсаттарға арналған және олардың мазмұнын автоматты түрде растауды немесе мақұлдауды білдірмейді.